Hướng đến giám đốc thẩm kỳ án Trung Nguyên- kỳ 3: Cần tiến hành thẩm định lại tài sản phân chia.

25-08-2020 17:22 1,598

(THPL) - Ngoài diễn biến ly kỳ, kéo dài nhiều năm trời với lực lượng luật sư hàng đầu Việt Nam tham gia tố tụng, vụ ly hôn của hai vợ chồng doanh nhân Đặng Lê Nguyên Vũ và bà Lê Hoàng Diệp Thảo còn thu hút sự quan tâm của dư luận, giới doanh nhân, luật sư. Trong đó, nổi bật 1 vấn đề: Đã đến lúc cần thẩm địnnh lại giá trị tài sản để đảm bảo công bằng cho các đương sự.

Cuộc sống không phải lúc nào cũng yên ấm, sum vầy, suôn sẻ. Trong muôn nèo nhân sinh, tình cảm được mất âu cũng là những điều con người khó lòng điều khiển được. Kể cả khi cả hai đã yêu nhau đằng đẵng nhiều năm trời. Và khi giấc mơ tình yêu ấy buộc phải thức dậy, thì đến lúc, những thứ trần trụi, cơm áo, gạo tiền, trách nhiệm, quyền lợi liên quan đều cần làm một lân cho rõ. Điều này, có lẽ đúng với câu chuyện ly hôn đầy tiếc nuối của đôi vợ chồng: Ông Đặng Lê Nguyên Vũ và bà Lê Hoàng Diệp thảo.

Và thật bất ngờ, chỉ từ vụ việc ly hôn đơn thuần giữa một căp vợ chồng, nhưng đã khiến dư luận nổi sóng, thu hút sự quan tâm của rất nhiều luật gia, luật sư, doanh nhân, nhân viên văn phòng, kể cả bà nội trợ. Bởi, càng đi sâu, vụ việc càng chứa đựng rất nhiều yếu tố bất ngờ, cũng có cả những tình huống pháp lý mà rất nhiều người có thể nhìn thấy chính mình đã, đang hoặc sẽ gặp phải. Trong đó, có việc định giá 1 doanh nghiệp sẽ được phân chia như thế nào trong 1 tòa ly hôn, chứ không phải là 1 vụ việc tranh chấp cổ đông của vụ án kinh tế. Và đây, mới thực sự là lý do khiến vụ ly hôn của vợ chồng trung Nguyên trở thành vụ án đình đám, thu hút gần như hầu hết giới doanh nhân, luật sư cùng quan tâm.

Vậy, đâu là những điều khiến dư luận thực sự quan tâm, với hàng loạt ý kiến: Cần thẩm địnnh lại giá trị tài sản để đảm bảo công bằng cho các đương sự.

Từ năm 1986 đến nay, cùng với biến chuyển của nền kinh tế, hội nhập toàn cầu, những thành phần kinh tế ngoài nhà nước, các công ty gia đình Việt Nam đóng góp lớn vào sự thay đổi bộ mặt kinh tế Việt Nam khi đóng góp cùng những thành phần kinh tế ngoài quốc doanh khác gần 50% GDP cả nước. Và vợ chồng Đặng Lê Nguyên Vũ cũng có tên trong danh sách những công ty gia đình hàng đầu Việt Nam. Chính vì vậy, dư luận thực sự quan tâm, việc ly hôn, mà hai vợ chồng có tài sản chung là công ty, thì pháp luật Việt Nam sẽ phân định như thế nào, khi cả hai không đạt được việc tự thỏa thuận?

Ghi nhận trong suốt quá quá trình giải quyết vụ ly hôn theo thủ tục sơ thẩm, bà Lê Hoàng Diệp Thảo, với tư cách là Nguyên đơn, đã liên tục phản đối kết quả định giá tài sản chung của hai vợ chồng. Theo luật sư bà Lê Hoàng Diệp Thảo, kết quả định giá tài sản chung trong nội dung phân chia vụ ly hôn là không khách quan, không đúng giá trị thực, không định giá giá trị tài sản vô hình, cụ thể là giá trị thương hiệu và chỉ dựa vào tài liệu do một bên Bị đơn là phía ông Đặng Lê Nguyên Vũ cung cấp.

Cụ thể tại các Biên bản làm việc ngày 17/7/2018; ngày 14/8/2018; ngày 14/9/2018; tại các văn bản ý kiến ngày 10/8/2018; ngày 14/9/2018 đã nêu những sai phạm thiếu sót trong kết quả thẩm định giá và yêu cầu thẩm định giá lại nhưng không được cấp sơ thẩm chấp thuận. Việc không được thẩm định lại đã làm hạn chế quyền của đương sự. Pháp luật Việt Nam quy định rất rõ tình huống pháp lý này tại khoản 5, Điều 104 BLTTDS. Cụ thể như sau: “Việc định giá lại được thực hiện trong trường hợp có căn cứ cho rằng kết quả định giá lần đầu không chính xác hoặc không phù hợp với giá thị trường nơi có tài sản định giá. Hay nói cách khác, tại thời điển tòa tuyên án sơ thẩn, vẫn chưa có kết luận định giá cổ phần và phần vốn góp là tài sản chung vợ chồng. Bởi, không thể phủ nhận, tòa án chỉ định giá các công ty, mà Công ty là pháp nhân (một chủ thể của quan hệ pháp luật) nên công ty không được xem là tài sản chung để chia

Về trình tự, thủ tục định giá, thẩm định giá trị tài sản, hàng loạt bài báo nêu lên những ý kiến chưa đồng thuận, chưa tâm phục khẩu phục của các đương sự cũng như giới luật sư, doanh nhân, đặc biệt là đối với những người quan tâm đến luật doanh nghiệp. Theo đó, giới luật gia, luật sư, doanh nghiệp cho rằng kết quả tòa sơ thẩm đã chưa tuân thủ điểm a, b khoản 3 Điều 104 BLTTDS. Cụ thể, theo nội dung tại điều khoản 104 BLTTDS, tòa án bắt buộc phải ra Quyết định định giá tài sản và thành lập Hội đồng định giá với trình tự, thủ tục, thành phần… Hay nói cách khác, pháp luật chỉ cho phép Toà án quyết định thành lập Hội đồng định giá theo khoản 4 Điều 104 BLTTDS.

Tuy nhiên, trên thực tế, theo luật sư bà Lê Hoàng Diệp Thảo, toà sơ thẩm đã thành lập Hội đồng định giá, bằng việc ban hành Quyết định số 231/2018/QĐ-ĐG ngày 12/01/2018 để thành lập Hội đồng định giá tài sản và các Quyết định ủy thác số 232, 233, 234, 235/2018/QĐ-UTTA đều cùng ngày 12/01/2018 ủy thác cho các Tòa án nhân dân các tỉnh tiến hành định giá tài sản của đương sự. Theo đó, 10 ngày sau, tức ngày 23/1/2018, Phòng Quản lý đô thị Quận 1 có văn bản số 28 theo đó cử bà Nguyễn Thị Quỳnh Giao tham gia Hội đồng định giá; Phòng Tài nguyên môi trường Quận 1 có văn bản số 27 cử ông Nguyễn Hữu Quang Vinh tham gia Hội đồng định giá. Tiếp đó 3 tháng, vào đầu tháng 4, cụ thể ngày 09/04/2018, Sở Tài Chính TP.HCM (Chủ tịch Hội đồng định giá) có văn bản số 2108 theo đó cử bà Đậu Thị Minh Hằng – chuyên viên ban vật giá, tham gia Hội đồng định giá. Tuy nhiên, sau 2 năm, dến nay, Hội đồng này chưa bị giải thể, cũng như chưa có kết luận định giá.

Mặt khác, khi thực hiện các thủ tục liên quan trong việc định giá tài sản, các cơ quan chuyên môn (Sở Tài Chính TP.Hồ Chí Minh) đã có ý kiến bằng công văn số 249 và công văn số 9840 khẳng định rằng: “… do tài sản tranh chấp bao gồm tài sản hữu hình và tài sản vô hình của doanh nghiệp nên Tòa án cần xác định cụ thể các cơ quan chuyên môn liên quan đến tài sản định giá trước khi thành lập hội đồng định giá. Trên cơ sở chứng thư thẩm định giá do đơn vị cung cấp, Sở Tài chính sẽ có văn bản cử người tham gia Hội đồng định giá”. Như vậy, nội dung mà Sở Tài Chính nêu là một sự đề xuất chính xác đối với Tòa, khi tiến hành định giá tài sản phải bảo đảm các giá trị vô hình và hữu hình của doanh nghiệp. Thế nhưng, trong hồ sơ vụ án các chứng thư định giá công ty thuộc tập đoàn Trung Nguyên, không có nội dung nào thể hiện việc định giá giá trị thương hiệu (tài sản vô hình) của các Công ty, chỉ thể hiện việc định giá các tài sản cố định của doanh nghiệp (tài sản hữu hình)

Ngoài ra, theo khoản 5, Điều 7 của TTLT số 01/2016/TTLT- TANDTC-VKSNDTC-BTP ngày 06/01/2016 quy định về nguyên tắc giải quyết tài sản chung vợ chồng khi ly hôn quy định “Giá trị tài sản chung của vợ chồng được xác định theo giá thị trường tại thời điểm xét xử sơ thẩm. Thế nhưng, tại các chứng thư thẩm định giá do Công ty thẩm định giá Sài Gòn thực hiện đều nêu rõ cơ sở thẩm định giá được xác định theo giá trị phi thị trường. Chính cách thức thực hiện việc định giá chỉ dựa vào các báo cáo tài chính (chưa được kiểm toán) và danh mục tài sản do các Công ty cung cấp nên đương nhiên cho kết quả không chính xác, không xác định đúng giá trị thực tế của các tài sản và sai phạm nghiêm trọng hơn khi cấp sơ thẩm đã lấy kết quả định giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực để quy đổi phần sở hữu của bà Lê Hoàng Diệp Thảo thành tiền, gây tổn thất giá trị tài sản, cũng như khiến nhiều doanh nhân, luật sư, luật gia thực sự bất ngờ, trong đó không ít ý kiến trái chiều.

Bên cạnh đó, đáng lưu ý, việc không tiến hành triệu tập Công ty thẩm định giá Sài Gòn tham gia phiên tòa theo Điều 230 của BLTTDS 2015. Căn cứ  Điều 230 của BLTTDS 2015, nêu rõ: “Người giám định phải có nghĩa vụ tham gia phiên Tòa để giải thích, trả lời những vấn đề có liên quan đến việc giám định và kết luận giám định” đã khiến một lần nữa, ảnh hưởng đến quy trình tố tụng và phân chia tài sản trong vụ án hôn nhân. Cụ thể, tại phiên Tòa sơ thẩm, các Luật sư của bà Lê Hoàng Diệp Thảo đã có đưa ra yêu cầu Tòa án phải triệu tập đại diện của Công ty thẩm định giá tham gia nhưng chủ tọa đã từ chối yêu cầu cầu này của Luật sư. Theo giới luật gia, luật sư cho biết, đây chính là nội dung được giới doanh nhân và ngành luật quan tâm nhất bởi đây là yêu cầu chính đáng, phù hợp quy định của BLTTDS 2015, đồng thời cũng là chìa khóa giải quyết cho gần như tất cả tranh chấp liên quan cơ bản đến việc định lượng một cách công tâm nhất, vẹn tình, vẹn lý cho cả hai vợ chồng chủ Trung Nguyên.

Việc luật sư bà Lê Hoàng Diệp Thảo liên tục khẳng định tòa chưa tuân thủ các quy định do pháp luật quy định trong quá trình thẩm định giá tài sản khi ly hôn, không triệu tập đơn vị thẩm định giá có mặt tại các cấp tòa, không thẩm định giá trị thương hiệu vào giá trị của công ty do hai bên đồng sở hữu là một trong các nội dung đáng chú ý trong vụ ly hôn đình đám này.

Theo nguyên tắc, việc định giá phải xác định theo giá của tài sản đó trên thị trường tại thời điểm định giá. Trên thực tế trước đây, Toà án sẽ căn cứ vào biểu giá nhà đất, giá các loại tài sản do UBND tỉnh ban hành hàng năm và lấy đó làm căn cứ để cho rằng, giá các bên thoả thuận là thấp, nếu giá các bên thoả thuận thấp hơn biểu giá mà UBND ban hành. Tuy nhiên, khi áp dụng vào thực tiễn đã phát sinh nhiều bất cập, bởi lẽ, có những trường hợp việc định giá tài sản không chỉ là một căn nhà, hay một lô đất, mà nhiều khi khối tài sản tranh chấp rất nhiều loại, ví dụ: Nhà, đất, tài sản trong nhà như ti vi, tủ lạnh, xe máy, xe ô tô, các loại máy phục vụ sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, các loại cây trồng trên đất, đặc biệt là giá trị thương hiệu doanh nghiệp, …

Các chuyên gia cho biết nguyên tắc định giá trong phân chia tài sản ở các vụ ly hôn như Trung Nguyên khác hoàn toàn việc định giá mua, bán cổ phiếu, doanh nghiệp thông thường. Với mức lợi nhuận bình quân khoảng 600 tỷ đồng/năm, lợi nhuận trên mỗi cổ phần của Trung Nguyên là 4.000 đồng. Giả sử với mức định giá thông thường cho các doanh nghiệp cùng ngành với phương pháp giá trên thu nhập (PE) khoảng 20 lần thì mỗi cổ phần Trung Nguyên sẽ có giá 80.000 đồng/cp. Với giả định như vậy, giá trị của Tập đoàn Trung Nguyên sẽ được định giá ở mức khoảng 12.000 tỷ đồng. Hơn gấp đôi tổng tài sản của Tập đoàn này. Tuy nhiên, trên đây chỉ là đánh giá sơ bộ khi còn thiếu nhiều dữ liệu để có thể đánh giá toàn diện về giá trị của Tập đoàn này. Đặc biệt là định giá thương một thương hiệu có tuổi đời hơn 20 năm.

Hiện Tập đoàn Trung Nguyên vốn điều lệ 1.500 tỷ đồng, nắm quyền kiểm soát và điều hành 6 doanh nghiệp trong hệ thống gồm: CTCP cà phê Trung Nguyên Đắk Lắk (Trung Nguyên Group nắm 70%, ông Vũ 15%, bà Thảo 15%). CTCP hòa tan Trung Nguyên (Trung Nguyên Group nắm 60%, bà Thảo 30% và 2 cổ đông khác 10%), CTCP Trung Nguyên Franchise (Trung Nguyên Group nắm 85%, ông Vũ nắm 15% cổ phần), Công ty Đầu tư Du lịch Đặng Lê (Trung Nguyên Group chiếm 70%, ông Vũ 15%, bà Diệp Thảo 15%) và Công ty thương mại và dịch vụ G7. Đặc biệt, trọng yếu nhất trong các công ty thành viên là cổ phần của Công ty CP Đầu tư Trung Nguyên (Trung Nguyên Investment). Bởi Trung Nguyên Investment đang nắm 70% cổ phần Trung Nguyên Group và có thể chi phối mọi hoạt động tại đây. Tại Trung Nguyên Investment, ông Vũ đang nắm 60% cổ phần, bà Thảo 30%, 2 cổ đông khác chiếm 10%.  Theo kết quả tòa tuyên, số tài sản trị giá hơn 7.500 tỷ đồng, đã được phân chia với tỷ lệ 60% dành cho ông Đặng Lê Nguyên Vũ (tương đương 4.500 tỷ đồng), và 40% còn lại thuộc quyền sở hữu của bà Lê Hoàng Diệp Thảo (3.000 tỷ đồng). Tuy nhiên, hầu hết ý kiến cho rằng mức định giá 5.757 tỷ đồng của Trung Nguyên là quá rẻ với vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực cà phê, cùng mức doanh thu hàng năm đã xấp xỉ 4.000 tỷ đồng.

Theo giới chuyên gia phân tích, hiện tại, với số vốn điều lệ 1.500 tỷ đồng, tương ứng 150 triệu cổ phiếu phổ thông (mệnh giá 10.000 đồng/cp), nếu làm phép định giá so sánh sẽ cho ra những con số tương đối. Với mức lợi nhuận bình quân khoảng 600 tỷ đồng/năm, lợi nhuận trên mỗi cổ phần của Trung Nguyên là 4.000 đồng. Giả sử với mức định giá thông thường cho các doanh nghiệp cùng ngành với phương pháp giá trên thu nhập (PE) khoảng 20 lần thì mỗi cổ phần Trung Nguyên sẽ có giá 80.000 đồng/cp. Với giả định như vậy, giá trị của Tập đoàn Trung Nguyên sẽ được định giá ở mức khoảng 12.000 tỷ đồng. Hơn gấp đôi tổng tài sản của Tập đoàn này. Tuy nhiên, trên đây chỉ là đánh giá sơ bộ khi còn thiếu nhiều dữ liệu để có thể đánh giá toàn diện về giá trị của Tập đoàn này. Đặc biệt là định giá thương một thương hiệu có tuổi đời hơn 20 năm.

Trên trang web chính thức của tập đoàn Trung Nguyên đăng tải ngày 31/07/2018, ghi rõ: Tập đoàn Trung Nguyên Legend vừa được vinh danh trong Danh sách 40 thương hiệu công ty giá trị nhất năm 2018 do Tạp chí Forbes danh giá nổi tiếng thế giới công bố vào ngày 30/7/2018. Ngay trong lần đầu tiên tham gia danh sách xếp hạng, Tập đoàn Trung Nguyên Legend  đã vượt qua nhiều thương hiệu doanh nghiệp lớn trong nước và là đơn vị duy nhất trong ngành cà phê được Tạp chí kinh tế – tài chính Forbes vinh danh, với giá trị thương hiệu được định giá là 42 triệu đô la Mỹ. Kết quả đánh giá khách quan từ một tổ chức có uy tín thế giới đã phản ánh được những giá trị mà Tập đoàn Trung Nguyên Legend đã, đang theo đuổi  và đạt được.

Như vậy, trong một thước đo khá chính xác, giá trị Truyên Nguyên đã được định giá  42 triệu đô la Mỹ, tương đương gần 1.000 tỷ đồng. Hay nói cách khác, việc bỏ qua giá trị thương hiệu này ra khỏi khối tài sản chung, là điều thiệt thòi rất rõ ràng cho bà Diệp Thảo. Vậy trong trường hợp bà Lê Hoàng Diệp Thảo cho rằng kết quả thẩm định giá, quy trình thẩm định giá không tuân thủ đúng trình tự pháp luật thì bà có thể yêu cầu  Theo Thông tư liên tịch số 02/2014/TTLT-TANDTC- VKSNDTC-BTP-BTC ngày 28 tháng 3 năm 2014 hướng dẫn thi hành Điều 92 của Bộ luật tố tụng dân sự đã được sửa đổi, bổ sung Điều 18. Tiến hành định giá lại tài sản, thì mếu xét thấy việc:

- Có căn cứ rõ ràng cho thấy kết quả định giá tài sản không phù hợp với giá thị trường nơi có tài sản định giá tại thời điểm định giá;

- Có căn cứ cho thấy Hội đồng định giá đã tiến hành định giá thiếu trung thực, khách quan.

Thì tòa án đang giải quyết ra Quyết định định giá lại tài sản theo đơn yêu cầu của một hoặc các bên đương sự.

Như đã đề cập ở trên, việc luật sư bà Lê Hoàng Diệp Thảo liên tục khẳng định tòa chưa tuân thủ các quy định do pháp luật quy định trong quá trình thẩm định giá tài sản khi ly hôn, không triệu tập đơn vị thẩm định giá có mặt tại các cấp tòa, không thẩm định giá trị thương hiệu vào giá trị của công ty do hai bên đồng sở hữu, từ đó bỏ sót ít nhất gần 1000 tỷ đồng từ định giá giá trị tài sản Trung Nguyên mà hiện trang web Trung Nguyên vẫn đang đăng tải công khai...  là một trong các nội dung đáng chú ý trong vụ ly hôn đình đám này.

Bên cạnh việc người trong cuộc muốn làm rõ các tài sản liên quan việc phân chia trong ly hôn là nguyện vọng chính đáng của ông Vũ, và bà Thảo, thì thông qua việc tìm hiểu vụ kỳ án này, công chúng còn có dịp tiếp cận các trình huống pháp lý, hiểu các văn bản, quyết định liên quan luật kinh tế, hôn nhân, cạnh tranh, sở hữu trí tuệ và kể cả hình sự.   Hy vọng, nếu có diễn ra thủ tục giám đốc thẩm của vụ án ly hôn hai vợ chồng chủ Trung Nguyên, những vấn đề được giới doanh nghiệp quan tâm, như: Pháp luật quy định như thế nào khi xảy ra tình huống pháp lý phân chia tài sản của 1 công ty gia đình khi các cổ đông đồng sở hữu ly hôn, pháp luật quy định như thế nào đối với giá trị thương hiệu công ty trong việc thẩm định tài sản để phân chia, sẽ được làm rõ.

Nguồn: Truyền Hình Pháp Luật

Cùng chuyên mục