Phóng sự điều tra độc quyền loạt sai phạm tại nhà máy ĐRĐP Vietstar- Kỳ 3: Kinh hoàng ô nhiễm bên trong nhà máy Vietstar

17-01-2021 21:46 1,312

(THPL) - Thực tế cho thấy suốt hơn 10 năm qua, hàng loạt thông tin báo đài, người dân kêu cứu về mùi hôi nồng nặc tại khu nhà máy xử lý của Công ty CP Vietstar tại Khu Liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc, xã Thái Mỹ, Huyện Củ Chi. Tuy nhiên, ngoài những bức ảnh rất hiếm hoi về lễ khởi công các hạng mục liên quan nhà máy, thì rất hiếm có những hình ảnh, clip thực tế về tình trạng thực sự bên trong của khu nhà máy này.

Để cơ quan chức năng kịp thời xác minh, người dân, giới chuyên gia môi trường giám sát, Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam xin phép được công bố toàn bộ các hình ảnh thu thập được trong quá trình thực hiện tác nghiệp theo luật báo chí, trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Và một trong những sai phạm đáng chú ý, chính là sai phạm nghiêm trọng trong việc tiếp nhận rác vượt thiết kế, dẫn đến tình trạng quá tải gây ô nhiễm tại khu vực nhà máy Vietstar.

Cách đây 2 năm, vào năm 2018, Tổng cục Môi trường đã thanh tra việc chấp hành pháp luật của Công ty CP Vietstar và chỉ ra nhiều vi phạm, trong đó có việc liên quan sai phạm trong việc tiếp nhận rác vượt công suất thiết kế.

Căn cứ kết quả thanh tra năm 2018 của Tổng cục Môi trường, theo giấy phép, Công ty CP Vietstar hoạt động trong lĩnh vực xử lý và tái chế chất thải sinh hoạt thành phân vi sinh và sản xuất hạt nhựa tái chế từ chất thải rắn sinh hoạt thu gom trên địa bàn TP.HCM với công suất thiết kế 1.400 tấn/ngày. Tuy nhiên, thực tế công ty này tiếp nhận 1.800 tấn/ngày, tức vượt công suất thiết kế khoảng 28,5%. Sau đó, Tổng cục Môi trường đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính và yêu cầu thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường. Cụ thể như sau:

-Thứ nhất: Tách riêng hệ thống thu gom nước mưa và hệ thống thu gom nước rỉ rác;

-Thứ hai: Lập lại báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định;

Thứ ba: Thu gom và xử lý toàn bộ lượng chất thải đang lưu giữ tại 2 khu vực ngoài trời…

Thế nhưng, sau 2 năm, đến cuối tháng 7/2020, khi tái kiểm tra, Công ty CP Vietstar vẫn chưa thực hiện triệt để các yêu cầu. Chính vì sự không thực hiện nghiêm túc quy định, tiếp tục vi phạm,Tổng cục Môi trường xử phạt thêm một lần nữa.

Sau đó 6 tháng, tức giữa tháng 12.2020, do đơn thư của người dân liên tục gửi về tố cáo tình trạng ô nhiễm, vi phạm nghiêm trọng liên quan Công ty CP Vietstar, Tổng cục Môi trường một lần nữa tiến hành thanh tra. Kết quả như một số cơ quan thông tấn báo chí đưa tin, theo kết quả thanh tra của Tổng Cục Môi Trường, hiện khối lượng chất thải rắn sinh hoạt công ty đang tiếp nhận khoảng 2.000 tấn/ngày trong khi công suất thiết kế của nhà máy là 1.400 tấn/ngày. Cũng theo thông tin được một số cơ quan báo đài đăng tải, Tổng Cục Môi Trường bước đầu nhận đĩnh lượng chất thải này 2.000 tấn/ngày này đã được công ty đưa về phân loại làm phân bón và một phần đưa vào tái chế, phần chất thải trơ chuyển giao cho Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị TP.HCM để chôn lấp.

Như vậy, theo Tổng cục Môi trường, các vi phạm trong lĩnh vực bảo vệ môi trường của hai công ty kéo dài từ năm 2018 đến nay vẫn chưa được khắc phục. Lượng chất thải rắn sinh hoạt tiếp nhận xử lý hằng ngày vẫn vượt công suất xử lý và qua thời gian dài dẫn đến việc tồn đọng với khối lượng lớn như hiện nay. Để hiểu rõ hơn về thực trạng lượng rác vượt công suất thiết kế, phóng viên Truyền Hình Báo Pháp Luật đã tiếp cận nhà máy xử lý rác do công ty Cổ phần Vietstar quản lý và vô cùng bất ngờ về tình trạng quá tải, ô nhiễm nghiêm trọng nơi đây.

Theo ghi nhận của phóng viên Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam, nhà máy Vietstar ít hoạt động về ban ngày, chỉ có xe chở rác vào nhộn nhịp vào buổi sáng, nhiều nhất là từ 7 giờ 30– 9 giờ 30. Theo đó, có hàng chục xe chở rác nối đuôi nhau vào nhà máy, tạo nên sự ách tắc một tuyến dài trước cổng nhà máy. Khi xe chở rác đến gần cổng nhà máy thì sẽ có 2 nhân viên của nhà máy, gồm một nữ, khoảng 40 tuổi, và một nam khoảng 45 tuổi, đứng phát vé cho mỗi xe rác vào. Sau 9 giờ 30, nữ nhân viên này vào nhà máy, để lại 1 nam nhân viên phát vé đứng ở cổng gác cùng với bảo vệ tiến hành phát vé cho mỗi xe rác vào, vì thời điểm này là xe rác vào thưa hơn. Cứ như vậy, xe chở rác thải vào liên tiếp trong ngày cho đến khoảng 18 giờ thì hết. Riêng, buổi trưa từ 12 giờ đến 13 giờ thì khu vực nhà máy không có xe chở rác vào. Trong ngày 28/12/2020, theo ghi nhận của Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam, có khoảng trên 100 xe chở rác vào nhà máy trong khoảng thời gian từ 6 giờ 30 đến 18 giờ. Sau 19 giờ, các bộ phận của nhà máy cơ bản ngừng hoạt động.

Số lượng công nhân có trong nhà máy rác Vietstar hiện nay khoảng 300 người, hoạt động ở nhiều bộ phận. Dù công việc diễn ra thường ngày, nhưng nhân viên lái xe và nhân viên phát vé xe vào nhà máy rất cảnh giác, họ thường xuyên quan sát những người lạ xung quanh, và không bao giờ tiếp xúc người lạ. Chính vì vậy, việc tiếp cận để ‘’mục sở thị’’ toàn bộ thực trạng được phản ánh trong suốt 10 năm qua về nhà máy này đúng là rất khó khăn.

Sau nhiều ngày nghiên cứu, tìm hiểu, cuối cùng, phóng viên đã tiếp cận được 1 công nhân (45 tuổi)- người đã có trên 10 năm làm việc tại nhà máy, với vị trí là lái máy xúc, vừa bị nhà máy cho thôi việc 2 tuần nay vì lý do sức khỏe. Theo hai vợ chồng công nhân này, mỗi ngày nhà máy tiếp nhận 2.000 tấn rác thải từ thành phố HCM đổ về. Người công nhân cho biết, nhà máy đã hoạt động nhiều năm, nên hiện có hàng trăm nghìn tấn rác được chất thành ‘’núi’’. Lâu ngày, núi rác khổng lồ này sẽ phân hủy, tạo nên ô nhiễm không khí, ô nhiễm về nguồn nước do thẩm thấu vào mạch nước ngần. Cụ thể, toàn bộ nước giếng nước của nhà dân khu vực gần nhà máy ô nhiềm màu đen, không dùng được, người dân phải mua nước từ nơi khác để về sử dụng trong sinh hoạt.

Được biết, người dân ở khu vực này đã nhiều lần phản ảnh sự việc ô nhiễm của nhà máy tới chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng. Đặc biệt, người dân rất lo vào dịp Tết sắp tới, đây là dịp số lượng công nhân của nhà máy rác nghỉ nhiều, không có người phun thuốc diệt ruồi khu bãi rác, nên ruồi sinh sản rất nhanh, bay vào nhà dân dày đặc, không thể ngồi ăn cơm 1 cách bình thường, buổi chiều tối phải ngồi trong màn để ăn cơm vì ruồi và muỗi quá nhiều. Người dân lo lắng, nếu tình trạng này kéo dài người dân buộc phải bỏ làng quê đi nơi khác kiếm sống.

Ngoài ra, Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam cũng tiếp cận được tài xế đã làm việc tại Vietstar được hơn 3 năm, với công việc là xúc lật. Và từ đây, nhiều góc khuất tại Vietstar mới tiếp tục được sáng tỏ. Theo tài xế này, mỗi ngày hiện tại nhà máy tiếp nhận khoảng 2.200 tấn (hơn 200 xe), theo kế hoạch năm 2021 sẽ là trên 4.000 tấn/ngày. Theo thông tin cho tài xế này cho biết, thông thường, vào lúc 9 giờ sáng, xe rác bắt đầu được vào nhà máy, đến 2-3 giờ sáng ngày hôm sau thì kết thúc. Khi xe rác vào sẽ đổ vào nhà chứa, sau đó, sẽ có xe xúc lật chở đi ra khu vực bãi chứa để đổ vào mà không cần phải xử lý. Đáng lưu ý, theo tài xế này, toàn nhà máy có 2 xe xúc lật và hàng chục xe cuốc chỉ phục vụ cho việc chuyển rác từ khu vực này đến khu vực khác trong nội bộ nhà máy. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, hàng loạt câu hỏi liên quan đến công ty này vi phạm về công suất thiết kế đã đến lúc cần được làm rõ.

-Thứ nhất: Tại sao việc sai phạm về số lượng rác vượt công suất thiết kế xảy ra suốt nhiều năm mà vẫn không có cách nào xử lý được? Hay nói cách khác, khối lượng rác chuyển về Vietstar không thể “từ trên trời rơi xuống”. Và khi đi qua cổng của nhà máy, liệu không có cơ quan chức năng nào giám sát?

-Thứ hai: Riêng tại khu vực nhà máy rác do công ty Vietstar quản lý, thì việc chôn lấp, nếu có, là sai phạm nghiêm trọng, vì công ty này không có quyền chôn lấp. Ngoài nhiệm vụ sau khi chuyển rác vào nhà máy, tạm gọi là nguồn “rác vào”, thì nếu tính cả lượng thành phẩm phân bón “sản xuất ra”, phần còn lại nếu không xử lý được thì phải chở ra cho công ty môi trường đô thị và phải trả tiền cho công ty môi trường đô thị. Tuy nhiên, với lượng rác tồn đọng hàng trăm nghìn tấn như hiện nay, phải khẳng định đây là 1 hành vi sai phạm nghiêm trọng. Hay nói cách khác, đã đến lúc cần thanh tra số lượng rác đã chuyển cho công ty môi trường đô thị là bao nhiêu, số lượng làm phân bón là bao nhiêu, từ đó, sẽ biết chính xác khối lượng rác khổng lồ kinh hoàng đang tồn tại ở khu vực nhà máy Vietstar.

- Thứ ba: Do không có chức năng chôn lấp, nên lượng rác khi bị chất đống thành núi, đã trở thành thảm họa cho môi trường thành phố HCM. Theo ghi nhận của Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam, công ty Vietstar đã thực sự có những sai phạm nghiêm trọng, vi phạm cơ bản các yêu cầu trong ngành xử lý rác. Cụ thể, do vẫn cố tình chất đống rác một cách trái phép, nên công ty Vietstar đã không tiến hành xử lý rác theo những quy chuẩn tối thiểu sau: Không đào hố; Không lót nhiều tấm lớp bên dưới để nước không rỉ được xuống phía dưới; Không có các ống để đưa máy hút nước dưới đó lên xử lý nước rỉ rác… Thực tế, không thể tránh khỏi nước rác mỗi ngày rỉ ra sẽ thẩm thấu vào mạch nước ngầm, là nguyên nhân trực tiếp gây ô nhiễm mạch nước ngầm. Theo ý kiến chuyên gia, nếu nước rỉ rác chảy ra nhiều quá, khiến thẩm thấu không kip, thì nguồn nước rỉ rác này sẽ đi theo đường chảy mà ra sông, ra rạch, từ đó sẽ có nguy cơ ô nhiễm môi trường sông, rạch.

- Thứ tư, theo ghi nhận của Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam, ‘’núi’’ rác khổng lồ tại Vietstar không được che lấp phía trên, nên khi nước mưa xuống sẽ thấm vào rác, khiến nước rỉ rác đã nhiều, còn trở nên nhiều hơn nữa, từ đó thẩm thấu sâu vào mạch nước ngầm, cũng như chảy hai bên hông và lan ra ngoai chảy ra sông, ra rạch, dẫn đến ô nhiềm về bề mặt đất. Đồng thời, do không che đậy phía trên, nên núi rác tại khu vực nhà máy Vietsar đương nhiên sẽ tạo nên khí mê tan. Theo tìm hiểu, nếu rác để lâu sẽ bị phân hủy. Và khi phân hủy, đồng thời với việc ra nước rỉ rác nêu ở trên, thì rác sẽ tạo ra cả 1 loại khí cực kỳ độc hại. Loại khí này được tự do bay lên, tạo ra mùi hôi thối bay vào trong không khí một cách nồng nặc.

- Thứ năm, sau hàng loạt sai phạm, vấn đề đặt ra là tại sao Vietstar vẫn đều đặn nhận tiền của Nhà Nước nhưng lại không khắc phục sai phạm. Và liệu có hay không việc công ty này chỉ làm mỗi việc là đem xe các vào chất đống lên bên trong bãi đó mà không xử lý, trong khi vẫn lấy được tiền là 20 USD/tấn rác. Như vậy, đã đến lúc, cần thanh tra việc có hay không công ty Vietstar vừa đang ngang nhiên bòn rút ngân sách nhà nước, vừa cố tình gây ô nhiễm môi trường?

Truyền Hình Báo Pháp Luật Việt Nam sẽ tiếp tục cung cấp các thông tin đến quý vị khán giả trong phóng sự tiếp theo.

Nguồn: Truyền Hình Pháp Luật

Cùng chuyên mục